Verslaafd of niet: de glijdende schaal van verslaving

Hoe vaak en hoe veel moet je gebruiken voor je verslaafd bent? Dat kan niemand met zekerheid zeggen. Er is geen harde grens tussen niet en wel verslaafd. Verslaving is een glijdende schaal.

Als je verslaafd raakt, heb je steeds minder grip op je gebruik. Stoppen of minderen wordt steeds moeilijker. Je krijgt door je gebruik ook steeds meer problemen in je leven. Om die niet meer te voelen, ga je misschien nog vaker gebruiken.  Voorkomen is dus beter dan genezen. Heb je al problemen, dan is het belangrijk dat je die zo vroeg mogelijk aanpakt.

In dit filmpje zie je hoe verslaving ongeveer werkt. Een kiwi (vogel) raakt steeds meer in de ban van goudklompjes die hem in hogere sferen brengen. Maar het effect duurt steeds korter en de kiwi valt steeds harder terug. En om hem heen wordt alles steeds grauwer en donkerder.

Bij het verslaafd raken, zijn er een aantal ‘fases’. Let op, in werkelijkheid zijn de verschillen niet zo duidelijk. De fases lopen dan meer door elkaar. Ook kun je jezelf gemakkelijk wijs maken dat je een ‘sociale drinker’ bent, terwijl je eigenlijk al niet meer zonder kunt. Zie het dus meer als een voorbeeld.

Experimenteren

Als je jong bent, hoort daar vaak experimenteren bij. Je gebruikt dan één keer of een paar keer. Zoals een xtc-pilletje op een feest om eens te voelen wat dat doet. Er is nog geen misbruik of afhankelijkheid. Het is ook niet zo dat je altijd verslaafd wordt.

Maar er zijn wel risico’s. Door een verkeerde samenstelling, door een overdosis of door een combinatie met andere middelen, kun je erg ziek worden en zelfs in coma raken. Gebruik heeft altijd risico’s!

Sociaal/recreatief gebruik

De meeste mensen kunnen af en toe alcohol drinken, gamen, een avondje gokken of (party)drugs gebruiken, zonder dat ze problemen krijgen. Hun leven is in evenwicht. Ze hebben ook nog gewoon hobby’s, school of werk, vrienden, een gezin, enzovoorts. De gebruiker gebruikt voor de gezelligheid of de ontspanning, op plaatsen en tijden die hiervoor bedoeld zijn.

Natuurlijk blijven er wel risico’s, zoals rijden onder invloed. Ook zijn genotmiddelen vaak niet gezond, ook niet in kleine hoeveelheden. Zo is alcohol drinken slecht voor je lichaam. Ook als je niet zoveel drinkt. En natuurlijk moet je wel altijd je eigen grenzen goed bewaken.

Overmatig of problematisch gebruik

Bij overmatig of problematisch gebruik, ga je steeds meer over je grenzen heen. Je gebruikt meer en vaker, ook als je van plan was om dat niet te doen. Of als dat niet gepast of verstandig is. Wie om 10 uur ’s ochtends al een borrel nodig heeft om de dag door te komen, of onder de kalmeringsmiddelen de auto in stapt, is niet meer verstandig bezig.

Het gebruik begint problemen te geven. De mensen om je heen gaan opmerkingen maken. En je gezondheid begint eronder te lijden. Maar de gebruiker ontkent vaak nog dat er iets mis is. Mensen in deze fase zeggen vaak dingen als “Ik kan zo stoppen als ik wil”, “Die en die drinkt/gebruikt veel meer”, “Ik ga toch nog gewoon naar mijn werk” of “Mensen gunnen me mijn pleziertjes  gewoon niet”. Dit is een heel goed moment om advies te vragen of hulp te zoeken!

Afhankelijkheid en verslaving

Als je afhankelijk of verslaafd bent, gebruik je niet meer omdat het gezellig of ontspannend is. Je gebruikt dan omdat je je zonder alcohol, drugs, gamen of gokken heel erg slecht voelt. Je bent veel tijd kwijt aan denken aan gebruiken, of met gebruiken. Als je even niet kunt gebruiken, voel je een groot verlangen (zucht) naar het middel. Je hebt dan zelf ook wel in de gaten dat het mis is. Je omgeving wordt steeds bezorgder. Maar ook krijg je problemen met werk, geldzaken, je familie, gezondheid, enzovoorts. Je leven is uit balans.

Dit is de fase waarin mensen steeds meer alleen komen te staan en steeds meer kwijt raken. Zonder hulp is het verschrikkelijk moeilijk om hieruit te komen.

Chronische verslaving

Als je chronisch verslaafd hebt, is gebruiken het enige dat nog telt. Je bent dag en nacht in de weer om je lichamelijke en geestelijke klachten, onrust en stress te dempen met een nieuwe dosis. Je gebruikt de ene drug om vervelende effecten van de andere weer op te heffen. De verslaafde is bijna alles kwijt geraakt (gezondheid, gezin, werk, woning) en heeft hoge schulden.

Veel gebruikers in deze fase komen vanwege overlast en soms criminaliteit in aanraking met politie en justitie. Je neemt niet meer deel aan de maatschappij.

Het is verschrikkelijk moeilijk, en voor veel mensen onmogelijk, om nog helemaal te stoppen. Maar wel kan een goede begeleiding er voor zorgen dat je je beter voelt. Ook de overlast voor de maatschappij is dan minder. Je kunt zelfs stappen zetten om weer mee te doen in de maatschappij.

Hulp in de verschillende fases

Novadic-Kentron biedt hulp en advies aan in elke ‘fase’ van verslaving. In de tabel hieronder kun je zien hoe dit eruit kan zien.

Fase Aanbod Novadic-Kentron
Experimenteren en eenmalig gebruik Preventie
Sociaal/recreatief gebruik Preventie
Overmatig of problematisch gebruik Preventie
Online behandeling
Cursussen, gesprekken of therapie
Afhankelijkheid en verslaving Online behandeling
Cursussen, gesprekken of therapie
(Dag)opname
Nazorg
Chronische verslaving Dag- en nachtopvang, gebruiksruimtes
Methadonverstrekking
Medische Heroïnebehandeling
Woonvoorzieningen
Bemoeizorg
FACT