Home > Hulp en advies > Een verslaafde motiveren

Hoe motiveer ik een verslaafde om in behandeling te gaan?

De omgeving speelt vaak een belangrijke rol bij de beslissing van een verslaafde om hulp te zoeken. Die omgeving kan een verwijzer of hulpverlener zijn, maar ook een partner, familielid of goede vriend.

Het voeren van een goed motiverend gesprek is niet vanzelfsprekend. Vaak eindigt het met frustratie en onbegrip aan beide kanten. Hieronder vindt u een aantal handvatten en tips die kunnen helpen om een beter motiverend gesprek te voeren.

De eigen motivatie van de ander vergroten

“Een ander motiveren” klopt eigenlijk niet: het doel is de eigen motivatie van de ander vergroten. Een verslaafde ziet meestal ook wel de voordelen van gedragsverandering, maar ziet ook veel obstakels en bezwaren. De motivatie wordt groter als hij of zij zelf meer voordelen ziet dan nadelen en bovendien ook nog het vertrouwen heeft dat hij of zij kán veranderen.

Praktische tips uit de motiverende gespreksvoering

Om dit te bereiken, kan motiverende gespreksvoering worden toegepast. Motiverende gespreksvoering is niet voorbehouden aan hulpverleners: iedereen kan de principes leren toepassen. Het belangrijkste is dat u de persoon zélf laat uitspreken dat hij/zij wil (en kan) veranderen. Dat kan alleen gebeuren als u begripvol en betrokken bent en geen oordelen uitspreekt.

Stel open vragen
Niet: “Je zult toch onderhand niet meer kunnen ontkennen dat je te veel zuipt.”
Wel: “Welke nadelen ervaar je zelf momenteel van je alcoholgebruik? En je omgeving?”

Lok verandertaal uit
Probeer uitspraken over motivatie voor verandering uit te lokken. Bijvoorbeeld:
“Wat zou je zelf als eerste willen of kunnen veranderen?”
“Hoe zou je willen dat je leven er over één jaar uitziet? En over vijf jaar?”
“Stel dat al je problemen opgelost zouden zijn, waar zou je dat dan aan merken?

Luister reflectief, bevestig en vat samen
Probeer echt te begrijpen wat de ander bedoelt. Formuleer dit regelmatig als een conclusie die u zelf trekt. Bijvoorbeeld: “Dus je voelt na je promotie veel meer stress dan eerst, en je denkt dat je daardoor veel meer bent gaan drinken, klopt dat?”

Ga niet in discussie, maar verken de weerstand die er is
Merkt u veel weerstand, ga dan niet in discussie maar ga in op de redenen erachter. Bevestig de gemengde gevoelens van de ander door nog eens de verschillende kanten te belichten. Geef de ander zo nodig ook de tijd om alles even te laten bezinken, en kom er later nog eens op terug.

Aanvullende tips voor persoonlijk betrokkenen

Voor iemand die persoonlijk betrokken is bij een verslaafde, is het vaak extra moeilijk om een goed motiverend gesprek aan te gaan. In deze situatie gelden nog de volgende aanvullende tips:

  • Blijf rustig en geduldig en spreek in de ‘ik-vorm‚’. (“Ik heb het gevoel dat” in plaats van “Jij doet altijd”)
  • Leg uit dat u zich zorgen maakt en waarom dat zo is. (“Ik merk / ik ben bang dat”)
  • Word niet boos en gebruik geen bedreigingen, (emotionele) chantage of andere vormen van straffen. Dit helpt niet.
  • Stel uw eigen grenzen. (“Ik kan zo niet verder”, “Ik ga geen drank meer voor je kopen.”)
  • Zorg ervoor dat u zelf goed op de hoogte bent van de mogelijkheden voor een behandeling, hoe iemand zich kan aanmelden en wat de vervolgstappen zijn, zodat u vooroordelen kunt ontkrachten, angsten kunt wegnemen of alternatieven kunt aandragen.
  • Een behandeling hoeft niet altijd heel intensief te zijn, een aantal gesprekken of online behandeling kan bij veel personen ook heel goed werken.
  • Benadruk dat u zelf de persoon op alle mogelijke manieren zal ondersteunen als deze in behandeling is
  • Geef de persoon tijd om een en ander te verwerken en zelf tot een keuze te komen.

Meer weten?

Als verwijzer of naaste kan het zinvol zijn om samen met de ander onze zelftest in te vullen. Hiermee krijgt u samen een beeld van de ernst van de problemen, en ook een passend advies.