Hoe motiveer ik een verslaafde persoon om in behandeling te gaan?

Soms kiezen mensen met een verslaving zelf voor hulp. Maar vaak hebben ze een zetje nodig van hun omgeving. Verslaving is ingewikkeld en mensen schamen zich ervoor. Daarom is de drempel om hulp te zoeken hoog. Je kunt iemand helpen om die stap te zetten.

Een goed motiverend gesprek gaat niet vanzelf. Vaak eindigt het met frustratie, ruzie en onbegrip. Bij jou én bij de persoon met de verslaving. Daarom vind je hier een aantal tips.

De eigen motivatie van de ander vergroten

“Een ander motiveren” klopt eigenlijk niet: je kunt alleen de motivatie van de ander groter maken. Iemand met een verslaving ziet zelf ook wel de nadelen van gebruiken, maar ziet ook veel obstakels om te stoppen. De motivatie wordt groter als de persoon zelf wil veranderen en ook gelooft dat hij of zij kán veranderen.

Praktische tips

Hulpverleners gebruiken “motiverende gespreksvoering”. Maar iedereen kan dit leren. Het belangrijkste om te onthouden is dat je de ander zélf laat uitspreken dat hij/zij wil en kan veranderen. Dat gebeurt alleen als je zelf begripvol en betrokken bent en niet oordeelt.

Stel open vragen
Niet: “Je moet intussen toch wel toegeven dat je te veel zuipt.”
Wel: “Welke nadelen ervaar je zelf momenteel van je alcoholgebruik? En je omgeving?”

Lok verandertaal uit
Probeer uitspraken over verandering uit te lokken. Bijvoorbeeld:
“Wat zou je zelf als eerste willen of kunnen veranderen?”
“Hoe zou je willen dat je leven er over één jaar uitziet? En over vijf jaar?”
“Stel dat al je problemen opgelost zouden zijn, waar zou je dat dan aan merken?

Luister, bevestig en vat samen
Probeer echt te begrijpen wat de ander bedoelt. Formuleer dit regelmatig als een conclusie. Bijvoorbeeld: “Dus je voelt na je promotie veel meer stress dan eerst, en je denkt dat je daardoor veel meer bent gaan drinken, klopt dat?”

Ga niet in discussie maar vraag waarom iemand zich verzet 
Merk je veel weerstand, ga dan niet in discussie maar vraag waarom de persoon hier moeite mee heeft. “Waarom denk je dat je dit niet kan?” “Waar ben je bang voor?” Geef de ander ook de tijd om alles even te laten bezinken, en kom er later nog eens op terug.

Aanvullende tips voor persoonlijk betrokkenen

Voor iemand die persoonlijk betrokken is bij een verslaafde, is het vaak extra moeilijk om een goed motiverend gesprek aan te gaan. Voor deze situatie de volgende aanvullende tips:

  • Blijf rustig en geduldig en spreek in de ‘ik-vorm‚’. (“Ik heb het gevoel dat” in plaats van “Jij doet altijd”)
  • Leg uit dat je je zorgen maakt en waarom dat zo is. (“Ik merk / ik ben bang dat”)
  • Word niet boos en gebruik geen bedreigingen, (emotionele) chantage of andere vormen van straffen. Dit helpt niet.
  • Stel je eigen grenzen. (“Ik kan zo niet verder”, “Ik ga geen drank meer voor je kopen.”)
  • Zorg ervoor dat je zelf goed op de hoogte bent van de behandeling, hoe iemand zich kan aanmelden en wat er daarna gebeurt. Zo kun je angsten wegnemen of alternatieven noemen.
  • Een behandeling hoeft niet altijd heel intensief te zijn, een aantal gesprekken of online behandeling kan bij veel personen ook heel goed werken.
  • Zeg dat je zelf de persoon op alle mogelijke manieren zal ondersteunen als deze in behandeling is
  • Geef de persoon tijd om een en ander te verwerken en zelf tot een keuze te komen.

Meer weten?

Als verwijzer of naaste kan het helpen om samen met de ander onze zelftest in te vullen. Hiermee krijg je samen een beeld van de ernst van de problemen, en ook een passend advies.