Wat is verslaving?

Soorten verslaving

Niet iedereen die alcohol of drugs gebruikt, is verslaafd. Genotmiddelen, zoals alcohol, tabak en drugs, zijn onderdeel van elke cultuur. Mensen kunnen genotmiddelen gebruiken om zich meer ontspannen te voelen, alleen of in gezelschap.

Wanneer is er sprake van een (beginnende) verslaving?

Bij een verslaving verliest de gebruiker de controle over het gebruik. Er is sprake van een (beginnende) verslaving als u:

  • herhaaldelijk merkt dat u meer gebruikt dan u zich heeft voorgenomen,
  • niet kunt stoppen
  • een groot deel van de dag (in gedachten of in het echt) bezig bent met gebruik.

We spreken hier over genotmiddelen, maar je kunt ook verslaafd raken aan een activiteit, zoals gokken, internet of gamen. Bij Novadic-Kentron worden ook deze verslavingen behandeld.

Hoe raak je verslaafd?

Mensen raken niet zomaar verslaafd. Of je verslaafd raakt, hangt af van:

  • de eigenschappen van het middel en de manier hoe het middel gebruikt wordt;
  • de eigenschappen van de persoon;
  • de omgeving van de persoon.

Daarnaast zijn er verschillende fases van gebruik te onderscheiden: van experimenteel/incidenteel gebruik tot chronisch verslaafd.

Lichamelijke of geestelijke afhankelijkheid

De afhankelijkheid van een middel kan geestelijk en lichamelijk zijn. Geestelijke afhankelijkheid wil zeggen dat u blijft verlangen naar het middel en zich niet meer prettig kan voelen zonder. Bij lichamelijke afhankelijkheid is het lichaam zo gewend aan het gebruik, dat ontwenningsklachten ontstaan als u het middel niet meer gebruikt (bijvoorbeeld trillen, misselijkheid, slapeloosheid, enzovoorts). Deze ontwenningsklachten zijn na enkele weken vaak voorbij.

Bij cocaïne treedt er nauwelijks lichamelijke afhankelijkheid op, maar de geestelijke afhankelijkheid kan heel groot zijn. Heroïne is zowel lichamelijk als geestelijk erg verslavend.

Meer of minder verslavend

Een middel kan ook in meer of mindere mate verslavend zijn. Zo zijn slaap- en kalmeringsmiddelen erg verslavend: al na enkele weken gebruik kan verslaving optreden. GHB is pas verslavend bij intensief en langdurig gebruik. Dit zegt overigens niets over de ernst van de verslaving: eenmaal verslaafd aan GHB hebben gebruikers erg veel klachten.

Ernst van de verslaving

Verslaving heeft vele gezichten en niet elke verslaafde heeft even grote problemen. Iemand kan bijvoorbeeld verslaafd zijn aan alcohol maar het leven nog goed op orde hebben.

Naarmate het gebruik langer duurt en intensiever wordt, worden ook de problemen groter. Een ernstige, langdurige verslaafde heeft vaak problemen op veel levensgebieden: schulden, geen werk, geen vrienden, geen contact meer met familie, ernstige gezondheidsschade, eenzaamheid, verwaarlozing, (dreigende) dakloosheid, enzovoorts. Het heeft dan weinig zin om alleen de verslaving zelf te behandelen.

Lees hier meer over de behandeling van een verslaving.

Verslaving als ziekte

Verslaving wordt steeds meer gezien als een chronische ziekte met biologische (waaronder ook erfelijke), persoonlijke en sociale oorzaken én gevolgen. Door voortdurend en langdurig gebruik van verslavende stoffen treden onherstelbare veranderingen in de hersenen op, waardoor een blijvende hunkering naar drugs of alcohol blijft bestaan. Terugval is daardoor kenmerkend bij verslavingsproblemen. Afhankelijk van de ernst van de problematiek richt een groot deel van de behandeling zich dan ook op het onder controle krijgen van het gebruik en het leren voorkomen en omgaan met een terugval.

Het verhaal van…