Gamen en autisme: game over of volgend level?

Een zeer gestructureerde, visueel aantrekkelijke wereld; duidelijke regels en veel herhaling; beperkte prikkels; voorspelbaarheid; volledige controle en interacties zonder de vele complexe nuances van verbale en nonverbale communicatie: de wereld van de videogames lijkt wel speciaal gecreëerd voor jongeren met een autistische aandoening. Gamen en autisme komen vaak samen voor: jongeren met autisme gamen véél meer en vaker dan jongeren met een ‘normale’ ontwikkeling. Gemiddeld zelfs twee keer zo veel! Het maakt hen ook heel kwetsbaar voor gameverslaving. Dat zij sowieso vaak al heel anders omgaan met de werkelijkheid – en zich volledig kunnen richten op één thema of handeling – maakt dit gevaar nog groter, en bovendien lastig te herkennen omdat het obsessieve gedrag kenmerkend kan zijn voor autisme. Maar gamen en autisme hoeven niet altijd een ongezonde combinatie te zijn. Gamen biedt ook opvallende mogelijkheden voor deze jongeren.

Gamen kan voor kinderen en jongeren met autisme ook gunstige effecten hebben. Met het gamen worden vaardigheden getraind waar autistische jongeren moeite mee kunnen hebben, zoals fijne motoriek, oog-handcoördinatie, communicatie (lezen, typen), concentratie, verbeeldingskracht, leren omgaan met teleurstellingen, en (online) sociale interactie. Deze vaardigheden kunnen bovendien worden geoefend in een veilige, nagenoeg anonieme omgeving, waardoor de faalangst veel minder is. Bij online role-playing games wordt bovendien samengewerkt met andere personen om een doel te bereiken. Autistische jongeren die in het echte leven nauwelijks sociale contacten (kunnen) onderhouden, kunnen op die manier toch onderdeel worden van een sociaal netwerk. Door hun grote kennis over één en hetzelfde onderwerp – wat in de offline wereld niet wordt gewaardeerd – kunnen ze bovendien binnen de wereld van hun games zelfs een hoge status verwerven. Ook kan het gamen voor rust en ontspanning zorgen bij autistische jongeren, die de echte wereld vaak als zeer stressvol ervaren. Dat deze ontspannende activiteit altijd beschikbaar is, kan ook voor de omgeving erg prettig zijn.

Serious Gaming

Daarnaast zijn er speciale games die bepaalde vaardigheden bij vooral jonge kinderen met autisme kunnen bevorderen, zoals sociale communicatie en het herkennen van gezichtsuitdrukkingen. Verschillende universiteiten en platforms richten zich expliciet op het ontwikkelen van dergelijke ‘serious games‚’, zie bijvoorbeeld www.betergamen.nl.

Risico’s

Hoewel gamen voor autistische jongeren gunstige effecten kan hebben, kan het ook risico’s met zich meebrengen. Juist doordat ze al geneigd zijn zich erg sterk te richten op één activiteit. Zoals bij alle verslavingen worden de problemen gekenmerkt door een verschuiving van de balans: het gamen vraagt steeds meer tijd en aandacht, en deze ontwikkeling gaat ten koste van andere gebieden (sociale contacten, gezondheid, sporten, school, andere hobby’s), die uiteindelijk volledig verwaarloosd worden.

Signalen overmatig gamegebruik

De volgende signalen kunnen wijzen op overmatig gamen. Let op: geen enkel signaal is een ‘bewijs’ van verslaving (zeker niet bij een autistische jongere) maar als u veel van deze signalen herkent, is dat wel reden om het gamegedrag bespreekbaar te maken:

  • slechter slapen, meer onrustig gedrag;
  • toename van prikkelbaarheid en irritatie (‘kort lontje‚’);
  • somberheid;
  • gewichtsverandering (autistische jongeren gaan anders om met signalen van honger en dorst en kunnen maaltijden gaan overslaan of juist veel maar slechter gaan eten);
  • verwaarlozing van persoonlijke verzorging;
  • niet kunnen stoppen met praten over gamen (zelfs buiten het gamen);
  • vluchten in het gamen als er een ‘moeilijke’ situatie ontstaat (zoals ruzie thuis of op school) en die niet oplossen;
  • uitstellen van taken;
  • achteruitgaan van schoolprestaties.

Behandeling

Bij Novadic-Kentron behandelen we gameverslaving volgens een speciaal ontwikkeld behandelprotocol.

  • Centraal staat dat behandelaars de gamewereld kennen. Zo begrijpen we beter wat de gamer voelt en meemaakt.
  • We besteden aandacht aan verschillende levensgebieden, waarbij sociale activiteiten en school en/of werk weer een plaats krijgen in het leven . Uitgangspunt hierbij is dat er een gezonde balans ontstaat tussen de reële en de virtuele wereld.
  • Daarnaast worden overige problemen, zoals conflicten binnen het gezin, psychische problemen of onvoldoende communicatieve vaardigheden, aangepakt door middel van een werkplan, waarbij we samen haalbare doelen opstellen.

Voor jongeren tussen de 12 en 24 jaar is er bovendien een speciaal behandelaanbod: zie www.kentra24.nl.

Meer informatie

Meer informatie vindt u op www.gameadviesopmaat.nl en op www.betergamen.nl. Op onze website vindt u bovendien uitgebreide informatie over gamen: wat zijn de risicofactoren, welke games zijn het meest verslaving en wat kunt u zelf doen als u merkt dat een jongere teveel gamet?

Maakt u zich zorgen?

Ouders of verwijzers die zich zorgen maken, kunnen altijd contact met ons opnemen! Bel ons of mail ons op hulp@novadic-kentron.nl.